تفاوت اتاق سرور با دیتاسنتر

اتاق سرور و مرکز داده دو اصطلاح پر کاربرد در دنیای شبکه هستند که هر دو اشاره به فضایی دارند که برای نگهداری تجهیزات محاسباتی حیاتی یک سازمان، مانند سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی، و زیرساخت‌های شبکه اختصاص داده شده‌اند، اما در مقیاس، پیچیدگی، و کارکرد اصلی تفاوت‌های قابل توجهی دارند.

اتاق سرور معمولا یک فضای کوچک‌تر است که داخل ساختمان اصلی یک شرکت، دفتر، یا سازمان قرار دارد و هدف آن ارائه خدمات محاسباتی به کاربران محلی یا درون سازمانی است. به طور معمول، این اتاق‌ها دارای تعداد محدودی رک و سرور هستند و ممکن است از سطوح نه چندان پیچیده افزونگی، امنیت فیزیکی، و کنترل‌های محیطی مانند خنک‌سازی و تامین برق اضطراری نسبت به یک مرکز داده برخوردار باشند.

آشنایی با اتاق سرور و دیتا سنتر

اتاق سرور و دیتا سنتر دو مولفه حیاتی در دنیای فناوری اطلاعات هستند که هر دو برای نگهداری ایمن و موثر از تجهیزات محاسباتی اصلی یک سازمان، مانند سرورها، تجهیزات ذخیره‌سازی و زیرساخت‌های شبکه، طراحی شده‌اند. در بیشتر موارد، شرکت‌های بزرگ نیاز به اتاق سرور دارند، زیرا حوزه فعالیت آن‌ها چندان گسترده نیست و از طرفی بودجه کافی برای میزبانی طیف گسترده‌ای از تجهیزات گران‌قیمت را ندارند. بنابراین، فرآیند طراحی در زمان کوتاه‌تری انجام شده و برای نگه‌داری از آن نیازی به تیمی گسترده از متخصفان فناوری اطلاعات نیست.

در نقطه مقابل، مرکز داده زیرساختی است که قرار است به طیف گسترده‌ای از کاربران که عمدتا متعلق به سازمان نیستند طراحی می‌شود. مراکز داده علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای درون‌سازمانی به عنوان زیرساختی که قرار است خدمات کلیدی را به شکلی بهینه و کم هزینه در اختیار کاربران قرار دهد، پیاده‌سازی می‌شود. امروزه، اکثر سازمان‌های بزرگ همچون آسیاتک، ابرآروان، رایتل، همراه اول، بیمه‌های بزرگ و غیره داخل کشور دارای مراکز داده اختصاصی هستند.

تفاوت اتاق سرور با دیتاسنتر چیست؟ 

همان‌گونه که اشاره شد، اتاق سرور و مرکز داده راهکاری برای میزبانی تجهیزات محاسباتی و ذخیره‌سازی در اختیار ما قرار می‌دهند، اما اهداف عملیاتی متفاوتی را دنبال می‌کنند. اتاق سرور نیاز به یک فضای کوچک‌تر و محلی دارد که داخل فضای داخلی یک شرکت، دفتر، یا سازمان پیاده‌سازی می‌شود و کاربرد محلی دارد. بنابراین، از نظر تعداد رک و سرور گسترده نیست و دارای مکانیزم‌های تهویه و برق اضطراری است.

در نقطه مقابل، مرکز داده یک تاسیسات بزرگ، مستقل و هدفمند است که اغلب ساختمانی کاملا مجزا و اختصاصی دارد و برای میزبانی صدها تا هزاران سرور طراحی شده است. این تاسیسات به عنوان هسته مرکزی عملیات دیجیتال یک سازمان بزرگ، یک شرکت ارائه‌دهنده خدمات ابری، یا یک شرکت میزبانی عمل کرده و سرویس‌ها را به مشتریان متعدد و در مقیاس شهری، کشوری یا جهانی ارائه می‌دهد.

مراکز داده به دلیل اهمیت و مقیاس عملیاتی، بر بالاترین سطوح افزونگی در تمام سیستم‌های حیاتی مانند سیستم‌های خنک‌کننده پیشرفته، تامین برق مبتنی بر ژنراتورها و یوپی‌اس‌ها با ساختار N+1 یا 2N، و امنیت فیزیکی چندلایه و سختگیرانه متکی هستند تا بتوانند تعهدات سطح خدمات نزدیک به 99 درصد در مقیاس جهانی را برآورده کنند.

اتاق سرور یک راهکار کوچک و داخلی است، در حالی که مرکز داده یک تاسیسات صنعتی با مقیاس بزرگ و طراحی شده برای دستیابی به پایداری و عملکرد حداکثری است که زیربنای اقتصاد دیجیتال مدرن محسوب می‌شود.

استانداردهای اتاق سرور در مقایسه با دیتاسنتر

استانداردهای اتاق سرور در مقایسه با دیتاسنتر عمدتا در سطح افزونگی و قابلیت دسترس‌پذیری تفاوت دارند، که این تفاوت‌ها با استفاده از سیستم رتبه‌بندی سطوح (Tiers) موسسه آپ‌تایم یا استاندارد TIA-942 مشخص می‌شوند. به طور معمول، اتاق‌های سرور با سطح پایه (Tier I) یا نهایت سطح افزونگی (Tier II) مطابقت دارند.

سطح Tier	توضیح
Tier I	مناسب اتاق‌های سرور کوچک؛ یک مسیر واحد برق و خنک‌کننده؛ بدون افزونگی (N)؛ نیاز به خاموشی کامل برای تعمیرات؛ سطح دسترسی ۹۹.۶۷۱٪ (حدود ۲۸.۸ ساعت قطعی در سال)
Tier II	افزونگی در برخی مولفه‌های اصلی مانند UPS یا خنک‌کننده؛ مسیر توزیع برق و خنک‌کننده همچنان واحد؛ پایداری بالاتر نسبت به Tier I اما بدون نگهداری همزمان
Tier III	مناسب دیتاسنترهای تجاری؛ چند مسیر مستقل برق و خنک‌کننده؛ افزونگی N+1؛ امکان تعمیر و نگهداری بدون توقف سرویس؛ سطح دسترسی ۹۹.۹۸۲٪ (کمتر از ۱.۶ ساعت قطعی در سال)
Tier IV	بالاترین سطح پایداری و تحمل خطا؛ دو مسیر کاملاً مستقل و فعال (2N)؛ بدون نقطه تک‌گانه خرابی؛ ادامه سرویس حتی در خرابی‌های بزرگ؛ سطح دسترسی ۹۹.۹۹۵٪ (کمتر از ۲۶.۳ دقیقه قطعی در سال)

با توجه به توضیحاتی که ارائه کردیم باید بگوییم تفاوت اصلی در این است که اتاق سرور بر اساس نیازهای داخلی و محدود با سطوح پایین‌تر پایداری (Tier I/II) طراحی می‌شود، در حالی که دیتاسنتر بر اساس نیازهای تجاری و مقیاس کلان با هدف عملیات بی‌وقفه و بالاترین استانداردهای افزونگی (Tier III/IV) ساخته می‌شود.

مزایا و معایب اتاق سرور در مقایسه با دیتاسنتر

مزایا و معایب اتاق سرور در مقایسه با دیتاسنتر متمرکز بر مقیاس و محل قرارگیری آن‌ها است. در جدول زیر میتوانید به صورت شفاف این مزایا و معایب را مشاهده کنید.

مزایا	معایب
دسترسی آسان و فوری به تجهیزات به دلیل قرارگیری اتاق سرور داخل ساختمان شرکت	سطح پایداری پایین‌تر نسبت به دیتاسنتر و احتمال بالاتر قطع سرویس
امکان کنترل فیزیکی مستقیم و مدیریت تجهیزات توسط تیم فناوری اطلاعات محلی	فقدان افزونگی کافی در برق و خنک‌سازی
هزینه اولیه سرمایه‌گذاری و نگهداری پایین‌تر نسبت به دیتاسنترهای بزرگ	ظرفیت محدود برای توسعه و رشد در آینده
اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط	محدودیت در تامین فضای فیزیکی و برق با بزرگ‌تر شدن سازمان
پایداری حداکثری، امنیت فیزیکی بسیار بالا و مقیاس‌پذیری بالا در دیتاسنتر	هزینه‌های بالاتر دیتاسنتر به‌ویژه در زمان توسعه
عدم نیاز مشتری به درگیری مستقیم با زیرساخت در دیتاسنتر	کاهش کنترل فیزیکی مستقیم و وابستگی به شرکت‌های شخص ثالث در دیتاسنتر

فرق اتاق سرور و دیتاسنتر از نظر عملیاتی و بهره وری انرژی

تفاوت اتاق سرور و دیتاسنتر را می‌توان از منظر مدل عملیاتی و معیار بهره‌وری انرژی بررسی کرد. به طور معمول، اتاق سرور توسط تیم فناوری اطلاعات داخلی سازمان، که اغلب پرسنل با دانش پایه صنعت فناوری اطلاعات هستند و وظایف متنوع دیگری نیز بر عهده دارند، مدیریت می‌شود. تمرکز اصلی مدیریت در اتاق سرور بر حفظ عملکرد سرویس‌های محلی است و این فضاها اغلب دارای تراکم قدرت پایین‌تر هستند و در طراحی آن‌ها، بهره‌وری انرژی به اندازه مراکز داده بزرگ در اولویت نیست؛ در نتیجه ممکن است اتلاف انرژی بیشتری در مقایسه با توان محاسباتی واقعی داشته باشند.

در مقابل، دیتاسنترهای مدرن تحت مدیریت تیم‌های عملیاتی بسیار تخصصی و تمام وقت در طول هفته قرار دارند که شامل مهندسان تاسیسات، امنیت فیزیکی و شبکه می‌شوند و تمرکز آن‌ها بر عملیات بی‌وقفه و بهینه‌سازی مداوم است. این مراکز برای دستیابی به بالاترین تراکم سرور و بهترین معیار PUE نزدیک به ۱.۰ طراحی می‌شوند،

به این معنی که تقریبا تمام انرژی مصرفی صرف تجهیزات فناوری اطلاعات شده و اتلاف انرژی برای خنک‌سازی و برق‌رسانی به حداقل می‌رسد. این مدل مدیریت تخصصی و تمرکز بر بهره‌وری، دیتاسنتر را به یک محیط زیرساختی با عملکرد بسیار بالاتر و انرژی کارآمدتر نسبت به یک اتاق سرور معمولی تبدیل می‌کند.

مقایسه اتاق سرور و دیتاسنتر

هنگامی که صحبت از مقایسه اتاق سرور و دیتاسنتر به میان می‌آید، مبحث میزان بار انطباقی و الزامات نظارتی و حاکمیتی آن‌ها مشهود است. اتاق سرور داخلی یک شرکت، به طور عمده تنها تابع سیاست‌های امنیتی داخلی همان سازمان است و اگرچه ممکن است تحت نظارت‌های عمومی حسابرسی قرار گیرد، اما به ندرت ملزم به رعایت طیف وسیعی از استانداردهای بین‌المللی و شخص ثالث است. مستندسازی و رعایت رویه‌های سختگیرانه در این فضاها معمولا محدودتر و با انعطاف‌پذیری بیشتری همراه است.

در مقابل، دیتاسنترهای تجاری و ابری به دلیل ارائه خدمات به مشتریان متعدد و صنایع مختلف، تحت فشار شدید برای انطباق با مجموعه‌ای از استانداردهای نظارتی سختگیرانه بین‌المللی مانند ISO 27001، الزامات سخت‌گیرانه امنیتی و مقررات تخصصی صنعت مانند PCI-DSS برای پرداخت‌ها یا HIPAA برای خدمات پزشکی هستند.

این امر دیتاسنترها را ملزم به داشتن مستندسازی بسیار دقیق، ممیزی‌های سالانه اجباری و پیاده‌سازی رویه‌های امنیتی و عملیاتی بسیار سختگیرانه می‌کند.

دیتاسنترها نه تنها از نظر فنی بلکه از نظر حاکمیتی نیز ساختاری به ‌مراتب پیچیده‌تر، مستندتر و رسمی‌تر نسبت به یک اتاق سرور دارند.

شرکت در دوره های دیتاسنتر آکادمی مفتاح

دوره‌های دیتاسنتر آکادمی مفتاح با تمرکز بر نیازهای واقعی بازار کار طراحی شده‌اند و به شما کمک می‌کنند از سطح مفهومی تا مهارت‌های عملی و تخصصی در حوزه مراکز داده رشد کنید. این دوره‌ها مناسب افرادی است که می‌خواهند در مسیر حرفه‌ای دیتاسنتر، زیرساخت، سرور و ذخیره‌سازی قدمی جدی بردارند یا جایگاه شغلی خود را ارتقا دهند. حضور اساتید باتجربه، محتوای به‌روز بر اساس استانداردهای بین‌المللی و رویکرد پروژه‌محور، باعث شده دوره‌های دیتاسنتر آکادمی مفتاح هم برای متخصصان IT و هم برای مدیران زیرساخت انتخابی مطمئن باشد.

در آکادمی مفتاح دوره‌های متنوعی مانند دوره آموزشی EMC Package (ISM & Unity)، دوره HPE Hybrid Cloud (Server & Storage) V2، دوره استاندارد ANSI/TIA-942 و همچنین CDCP برگزار می‌شود که هرکدام مسیر مشخصی برای ورود یا پیشرفت در دنیای دیتاسنتر ارائه می‌دهند. مزیت اصلی ثبت نام در دوره های دیتاسنتر آکادمی مفتاح، ترکیب دانش فنی، استانداردهای جهانی، شناخت تفاوت این دوره با سایر موارد و آمادگی برای ورود به پروژه‌های واقعی است.

اگر برای انتخاب دوره مناسب نیاز به مشاوره دارید، می‌توانید با شماره تلفن‌های آکادمی مفتاح تماس بگیرید یا از طریق پشتیبانی آنلاین سوالات خود را مطرح کنید تا کارشناسان شما را راهنمایی کنند.

سوالات متداول