تفاوت SIEM و SOC چیست؟

درباره تفاوت SIEM و SOC باید بگوییم که SIEM و SOC در یک سازمان نقش مکمل یکدیگر را بازی می‌کنند و هر دو به عنوان ابزاری کارآمد در اختیار کارشناسان شبکه و امنیت قرار دارند. SIEM از نظر جایگاه، یک فناوری زیرساختی و ابزار حیاتی در معماری امنیت اطلاعات سازمان محسوب می‌شود که وظیفه اصلی آن، فراهم کردن دید کامل و داده‌محور از رخدادهای امنیتی در تمام اجزای شبکه، سرورها و برنامه‌های کاربردی است.

این پلتفرم در لایه‌های فنی زیرین سازمان مستقر شده و تمام داده‌ها را به صورت خودکار جمع‌آوری، نرمال‌سازی و تحلیل می‌کند تا هشدارهای اولیه و قابل اتکایی را تولید کند. در مقابل، SOC یک واحد سازمانی و ساختار عملیاتی (تیمی) است که از نظر جایگاه، در مرکز عملیات دفاع سایبری سازمان قرار دارد.

SOC کاربر و تصمیم‌گیرنده اصلی خروجی‌های SIEM است. نقش SOC این است که هشدارهای تولید شده توسط SIEM را دریافت کرده، آن‌ها را از لحاظ اعتبار و اهمیت اولویت‌بندی کند، اطلاعات تحقیقات لازم را جمع‌آوری کند تا در نهایت کارشناسان امنیتی بتوانند اقدامات فعالانه و تخصصی برای پاسخ‌دهی به رخدادها و کنترل تهدیدات را انجام دهند.

با این توصیف باید بگوییم، SIEM چشم و گوش سازمان است که داده فراهم می‌کند، اما SOC مغز و بازوی اجرایی است که با استفاده از آن داده‌ها، تصمیمات دفاعی نهایی را اتخاذ می‌کند.برای اینکه بدانید SIEM و SOC چه فرقی دارند تا انتهای این مطلب از آکادمی مفتاح همراه ما باشید.

تفاوت SIEM و SOC در یک نگاه کلی

برای اینکه بتوانید در کمترین زمان بدانید SIEM و SOC چه فرقی دارند؟ یک جدول مفید برایتان در این زمینه تهیه کردیم:

SIEM	SOC
یک ابزار نرم‌افزاری/سخت‌افزاری امنیتی	یک واحد عملیاتی و سازمانی امنیت
تمرکز بر جمع‌آوری و تحلیل لاگ‌ها	تمرکز بر تحلیل، تصمیم‌گیری و پاسخ به تهدید
داده‌ها را نرمال‌سازی و همبسته می‌کند	نتایج SIEM را بررسی و اقدام عملی انجام می‌دهد
هشدار امنیتی تولید می‌کند	هشدارها را اعتبارسنجی و مدیریت می‌کند
فناوری‌محور و خودکار	انسان‌محور با فرآیندهای تعریف‌شده
به‌تنهایی اقدام اصلاحی انجام نمی‌دهد	اقدام اصلاحی و مقابله با حمله را اجرا می‌کند
یکی از ابزارهای اصلی SOC محسوب می‌شود	از SIEM، SOAR، EDR و نیروی انسانی استفاده می‌کند
هدف: تشخیص دقیق رخدادها	هدف: کاهش زمان شناسایی و پاسخ به حملات

SIEMچیست؟

SIEM سرنام Security Information and Event Management، یک راه‌حل نرم‌افزاری-سخت‌افزاری یکپارچه است که برای بهبود چشم‌انداز امنیتی سازمان‌ها از طریق جمع‌آوری، تجمیع، نرمال‌سازی و تحلیل بلادرنگ داده‌های امنیتی طراحی شده است. هسته عملیاتی و فنی SIEM بر توانایی آن در پردازش جریان‌های عظیم داده‌ای متمرکز است.

مراحل کار SIEM چگونه است؟

حال بیایید با مراحل کار این ابزار حیاتی برای سازمان آشنا شویم:

جمع آوری داده‌های خام و طبقه بندی آنها

در گام اول، SIEM داده‌های خام را از تمامی منابع زیرساخت فناوری اطلاعات شامل فایروال‌ها، سامانه‌های تشخیص نفوذ، سرورها، ایستگاه‌های کاری و برنامه‌های کاربردی به‌واسطه پروتکل‌هایی مانند Syslog یا واسط‌های برنامه‌نویسی کاربردی اختصاصی جمع‌آوری می‌کند. این داده‌های خام سپس توسط موتور تجمیع طبقه‌بندی می‌شوند تا حجم داده‌های تکراری و غیرضروری کاهش یابد.

نرمال سازی داده‌ها

مرحله حیاتی بعدی، نرمال‌سازی داده‌ها است؛ در این مرحله، فرمت‌های متنوع لاگ‌ها به یک ساختار استاندارد و یکسان مانند مدل داده‌ای از پیش تعریف‌شده تبدیل می‌شوند تا امکان مقایسه و تحلیل موثر فراهم گردد. پس از نرمال‌سازی، موتور یکپارچه‌سازی وارد عمل می‌شود. این موتور با استفاده از قوانین و الگوریتم‌های پیشرفته مانند تحلیل رفتار کاربر و کلاینت‌ها، رویدادهای به‌ظاهر مجزا را به یکدیگر مرتبط می‌سازد.

به عنوان مثال، یک تلاش ناموفق ورود به سیستم روی سرور A، همزمان با یک اسکن پورت روی فایروال، توسط موتور یکپارچه‌سازی به عنوان یک حمله سایبری هدفمند شناسایی و یک هشدار با درجه اهمیت بالا ایجاد می‌شود.

در نهایت، سامانه SIEM علاوه بر تشخیص بلادرنگ، قابلیت‌های جست‌وجو، گزارش‌گیری و ذخیره‌سازی طولانی‌مدت را فراهم می‌کند که برای تحقیقات پس از حادثه و همچنین تامین الزامات انطباق مثل ISO 27001 ضروری است.

SOCچیست؟

مرکز عملیات امنیت (Security Operations Center) یک واحد متمرکز و سازمان‌یافته است که وظیفه اصلی آن نظارت مداوم بر وضعیت امنیتی یک سازمان، شناسایی، تحلیل و پاسخ‌دهی به تهدیدات امنیتی و رخدادها است. از منظر فنی، SOC مجموعه‌ای از افراد، فرآیندها و فناوری‌ها را برای مدیریت چرخه حیات امنیت اطلاعات به کار می‌گیرد.

نحوه کار SOC چگونه است؟

این ابزار توسط کارشناسان امنیتی در دو سطح به کار گرفته می‌شود که در ادامه به آن پرداختیم:

Tier 1 Analysts

فناوری زیرساختی که SOC بر آن تکیه دارد، سامانه SIEM است که پیش‌تر به آن اشاره کردیم. این سامانه‌ها لاگ‌ها و رخدادهای امنیتی را از تمامی زیرساخت‌ها مثل شبکه‌ها، سرورها، نقاط پایانی، برنامه‌های کاربردی و ابر جمع‌آوری و یکپارچه‌سازی می‌کنند. در ادامه، کارشناسان امنیتی و تحلیلگران که به آن‌ها Tier 1 Analysts گفته می‌شود، در SOC از این داده‌های یکپارچه‌سازی شده برای تشخیص زودهنگام فعالیت‌های مشکوک مانند تلاش‌های نفوذ، بدافزارها یا ناهنجاری‌های رفتاری استفاده می‌کنند.

Tier 2 Analysts

فرآیند فنی کلیدی دیگر، پاسخ‌دهی به رخداد‌ها است که در آن یک سطح بالاتر تحلیلگران سطح 2 یا همان Tier 2 Analysts از ابزارهای پیشرفته‌ای مانند SOAR برای خودکارسازی اقدامات روتین و تسریع واکنش استفاده می‌کنند. SOAR به طور خودکار اطلاعات رخداد را جمع‌آوری و غنی‌سازی می‌کند،

به طور مثال با داده‌های هوش تهدیدات و اقداماتی مانند ایزوله کردن یک دستگاه آلوده یا بلاک کردن آدرس‌های آی‌پی مخرب را در فایروال انجام می‌دهد.

این امر، زمان واکنش را به حداقل می‌رساند. علاوه بر این، SOC از ابزارهای EDR سرنام Endpoint Detection and Response برای نظارت عمیق بر فعالیت کلاینت‌ها و ابزارهای شکار تهدیدات برای جست‌وجوی فعالانه تهدیدات ناشناخته در شبکه استفاده می‌کند که نشان‌دهنده ماهیت پویا و دفاعی این واحد در برابر تهدیدات پیشرفته است.

مقایسه SIEM و SOC از دیدگاه معمار امنیت شبکه

از دیدگاه معمار امنیت شبکه، شرح SIEM و SOC نه تنها در تعریف آن‌ها، بلکه در درک کاربردها، معماری فنی و نحوه استقرارشان اهمیت دارد. بنابراین، مهم است که این دو مفهوم را جزییات دقیقی مورد بررسی قرار دهیم. همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، SIEM در قالب یک پلتفرم نرم‌افزار و سخت‌افزار محور، نقش ستون فقرات نظارت بر امنیت را در یک سازمان ایفا می‌کند.

کاربرد اصلی SIEM

کاربرد اصلی SIEM، ارائه دید کامل و یکپارچه از وضعیت امنیتی زیرساخت است؛ این کار با جمع‌آوری داده‌های امنیتی از تمامی دارایی‌های دیجیتال سازمان که ممکن است درون سازمانی یا هیبریدی باشد، انجام می‌شود. از منظر فنی در زمینه استقرار، SIEM به شکل یک سیستم مرکزی نصب می‌شود که از مولفه‌های مختلفی تشکیل شده است:

• مولفه جمع‌آوری‌کننده‌ توزیع‌شده (Distributed Collectors/Agents) جهت نصب روی منابع
• مخزن مرکزی برای ذخیره‌سازی طولانی‌ مدت
• سرور پردازشگر برای تحلیل و یکپارچه‌سازی بلادرنگ

نکته مهم: معماری استقرار باید به گونه‌ای مقیاس‌پذیر باشد که توان پردازش حجم روزافزون داده‌ها را بدون تاخیر در تشخیص رخداد داشته باشد.

در سویی دیگر SOC قرار دارد که واحد عملیاتی و انسانی است که با بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند SIEM، وظیفه نظارت مداوم، تحلیل و پاسخ‌دهی فعالانه به تهدیدات امنیتی را بر عهده دارد.

کاربرد اصلی SOC

کاربرد اصلی SOC، کاهش زمان متوسط شناسایی و کاهش زمان متوسط پاسخ‌دهی به رخدادهای امنیتی است تا تاثیر حملات به حداقل برسد. SOAR به تحلیلگران این امکان را می‌دهد که وظایف روتین پاسخ‌دهی را خودکارسازی کرده و سرعت عمل در فاز کنترل رخداد را چندین برابر کنند.

همچنین، SOC متشکل از کارشناسان حرفه‌ای امنیت است که با استفاده از ابزارهای شناسایی و پاسخ‌گویی به تهدیدات به شکل مستمر در جست‌وجوی تهدیدات پنهان و بدافزارهای ناشناخته هستند. از منظر اجرایی و فنی، نحوه استقرار SOC شامل تعریف واضح ساختار تیمی، تدوین دقیق فرآیندهای عملیاتی استاندارد (SOPs) و ایجاد یک محیط فیزیکی امن و تخصصی است.

استقرار SOC می‌تواند به صورت درون سازمانی، برون‌سپاری کامل یا ترکیبی باشد، که انتخاب هر مدل بستگی به بلوغ سایبری، بودجه و منابع انسانی متخصص سازمان دارد.

SIEM و SOC از نظر زیر ساختی و فنی چه فرقی دارند؟

از منظر زیرساختی و فنی، تفاوت اصلی میان SIEM و SOC در ماهیت و دامنه عملکرد آن‌ها نهفته است. SIEM یک ابزار فناوری‌محور است، در حالی که SOC یک واحد عملیاتی شامل افراد، فرآیندها و فناوری است که SIEM یکی از ابزارهای اصلی آن محسوب می‌شود. SIEM یک پلتفرم نرم‌افزاری متمرکز است که وظیفه فنی جمع‌آوری، تجمیع، نرمال‌سازی، و یکپارچه‌سازی داده‌های لاگ و رخدادهای امنیتی را از سراسر زیرساخت فناوری اطلاعات بر عهده دارد.

هدف فنی SIEM، تولید یک آلارم با کیفیت و دقیق با استفاده از موتور همبستگی خودکار است. در مقابل، SOC نه تنها از SIEM به عنوان سیستم اصلی تشخیص استفاده می‌کند، بلکه شامل تحلیلگران انسانی سطح 1، 2 و 3 است که وظیفه تحلیل عمیق، تایید صحت هشدارها، و اجرای پاسخ‌دهی به رخدادها را بر عهده دارند.

SIEM تشخیص می‌دهد و هشدار می‌دهد، اما SOC تصمیم می‌گیرد، تحقیق می‌کند و اقدام اصلاحی انجام می‌دهد

علاوه بر SIEM، فناوری‌های زیرساختی دیگری مثل SOAR (برای خودکارسازی پاسخ‌دهی)، EDR (برای نظارت بر کلاینت‌ها) و پلتفرم‌های هوش تهدیدات نیز در چتر فنی SOC مورد استفاده قرار می‌گیرد تا عملکرد تیم انسانی را تقویت کنند. بنابراین، SIEM یک سیستم نظارتی و تشخیصی است، در حالی که SOC یک تیم دفاعی فعال و پویا است که از این سیستم برای انجام ماموریت خود استفاده می‌کند.

درنهایت؛ تفاوت اصلی SIEM و SOC چیست؟

در پایان در پاسخ به این سوال اساسی که SIEM و SOC چه فرقی دارند؟ باید بگوییم که تفاوت اصلی دو فناوری مذکور را می‌توان در تمرکز بر “فناوری در برابر فرآیند” دانست. SIEM یک محصول فناوری نرم‌افزاری است که وظیفه اصلی آن، اتوماسیون فرآیندهای مرتبط با مدیریت لاگ‌ها و تحلیل داده‌های امنیتی است.

در مقابل، SOC یک تیم، یک مجموعه فرآیند و یک مفهوم عملیاتی است که با هدف اجرای وظایف دفاعی سایبری به صورت مداوم شکل گرفته است. SOC ابزارهای متعددی از جمله SIEM را در اختیار می‌گیرد؛ اما نقش محوری آن در تصمیم‌گیری، تحقیق، و پاسخ‌دهی انسانی نهفته است.

به زبان دیگر، SIEM یک سیستم هشداردهنده هوشمند است که بر تحلیل داده متمرکز است، در حالی که SOC سیستمی است که توسط انسان‌ها اداره می‌شود و بر عملیات، کاهش ریسک و پاسخ سریع در مواجهه با هشدارها تمرکز دارد.

سخن نهایی …

به پایان این مطلب از آکادمی مفتاح رسیدیم، در صورتی که با خواندن این مقاله هنوز سوالی در ذهن دارید یا حتی نیاز به دریافت مشاوره در زمینه مفاهیم و تفاوت SIEMو SOC دارید، میتوانید با مشاوران ما ارتباط برقرار کنید. کارشناسان متخصص آکادمی مفتاح با کمال افتخار آماده پاسخگویی به سوالات همراهان گرامی هستند. کافی است با شماره تلفن‌های موجود در سایت تماس بگیرید یا با پشتیبان سایت به صورت آنلاین در ارتباط باشید.

سوالات متداول